Amaryllis in was: hoe het werkt en wat je erna kunt doen

Een amaryllisbol, gedompeld in een laag gekleurde was, zonder pot en zonder aarde. Je zet hem op tafel en een paar weken later staat er een grote bloem. Je hoeft niets te doen, zelfs geen water te geven.

Het is een van de makkelijkste kerstplanten die er zijn, en tegelijk een van de meest misverstane. Want hoe kan een plant bloeien zonder water?

Hoe het werkt

Een amaryllisbol is een voorraadkast. Voordat hij verkocht wordt, heeft hij een heel groeiseizoen achter de rug waarin hij voeding en vocht heeft opgeslagen. De bloemknop zit al kant-en-klaar in de bol; die is vorig jaar al aangelegd.

De waslaag doet twee dingen. Hij sluit de bol af zodat het opgeslagen vocht niet verdampt, en hij houdt de bol rechtop zonder pot. Wat je koopt is dus geen plant die groeit, maar een bol die zijn eigen voorraad opmaakt.

Daarom heeft hij geen water nodig, geen aarde en geen voeding. Alles zit er al in.

Wat je wel doet

Niet veel, maar deze drie dingen maken verschil:

Zet hem koel. De RHS schrijft dat je de plant tijdens de bloei op een koelere plek zet, ongeveer 15 tot 18 °C, om de bloeiperiode te verlengen. Boven een radiator gaat de bloei duidelijk sneller voorbij.

Zet hem licht, maar niet in de volle zon. Licht houdt de steel korter en steviger. In het donker wordt hij lang en slap.

Draai hem elke paar dagen een kwartslag. De steel groeit naar het licht toe. Draai je de bol niet, dan buigt hij naar één kant en valt hij om zodra de bloem opengaat.

Verder: niet water geven, niets bijvoeden, nergens in zetten.

Waarom hij omvalt

Dit is de meest voorkomende klacht. De bol is rond, de steel wordt lang en de bloem zelf is zwaar. Zodra de bloem opengaat verschuift het gewicht naar boven.

Twee oplossingen:

• Zet de bol in een schaal, op een ring of in een glas dat net iets wijder is dan de bol. Dan kan hij niet rollen.
• Draai hem consequent, zodat de steel recht omhoog groeit en niet schuin.

Staat de steel al scheef, dan kun je hem voorzichtig met een dun stokje ondersteunen.

Hoe lang gaat hij mee

De bloei duurt enkele weken vanaf het moment dat de steel begint te groeien; een exacte duur noemt geen van de hier gebruikte bronnen. Sommige bollen geven twee stelen na elkaar; dan duurt het langer.

Als de bloemen uitgebloeid zijn, is het verhaal in principe uit. De bol heeft zijn voorraad gebruikt en kan niets aanvullen, want hij heeft geen wortels in aarde staan.

En daarna? Eerlijk gezegd

Je kunt proberen de bol te redden, maar de kans is klein. Dit is de eerlijke versie:

De bol heeft tijdens de bloei al zijn reserves opgemaakt. Normaal vult een amaryllis die reserves aan met zijn bladeren, in de maanden na de bloei. Deze bol had geen aarde, geen wortels en dus geen manier om iets terug te leggen.

Wil je het toch proberen:

1. Haal de was er voorzichtig af. Werk van onder naar boven en beschadig de bolrok niet.
2. Verwijder de opgedroogde wortelresten aan de onderkant.
3. Plant de bol in goed doorlatende aarde. De RHS schrijft dat tweederde van de bol boven het oppervlak moet blijven, in een pot die maar iets wijder is dan de bol zelf.
4. Geef spaarzaam water tot er blad verschijnt, daarna regelmatig.
5. Laat de bladeren staan en groeien; die vullen de voorraad weer aan.
6. Reken erop dat het lang duurt voordat er weer een bloem komt, en houd er rekening mee dat het vaak niet lukt; een termijn noemt geen van de hier gebruikte bronnen voor een uitgeputte gewaxte bol.

Wie zeker wil zijn van bloei koopt beter een gewone amaryllisbol in een pot. Die kun je jaar na jaar laten bloeien.

Giftig voor huisdieren

Bij de ASPCA staat deze plant vermeld onder de titel Barbados Lily. De wetenschappelijke naam daar is Hippeastrum spp., en Amaryllis staat erbij als een van de aanvullende gangbare namen. Die vermelding noemt de plant giftig voor honden en katten. De giftige stoffen zijn lycorine en andere alkaloïden, en de bol is volgens dezelfde vermelding het giftigste deel. Genoemde verschijnselen zijn braken, speekselvloed en diarree; bij grote hoeveelheden noemt de vermelding stuiptrekkingen, lage bloeddruk, trillingen en hartritmestoornissen.

Paarden komen in die vermelding niet voor, niet als giftig en niet als ongiftig. Dat is een gat en deze pagina laat dat gat open: Over paarden doet ze geen uitspraak.

Bij deze vorm is de giftigheid extra relevant: De bol ligt open en bloot op tafel of op de vensterbank, zonder pot en zonder aarde eromheen. De waslaag is geen bescherming; een kat of hond die eraan knaagt komt er zo doorheen.

Zet hem buiten bereik van je huisdieren. Neem bij een vermoeden van vergiftiging direct contact op met je dierenarts.

Als cadeau

Een amaryllis in was is een praktisch cadeau, juist omdat de ontvanger niets hoeft te doen. Hij vraagt geen groene vingers en geen aandacht, en hij is een van de weinige planten die het overleven bij iemand die altijd vergeet water te geven.

Twee dingen om erbij te zeggen:

• Dat hij geen water nodig heeft. Anders geeft de ontvanger het toch, en dan gaat de bol rotten.
• Dat het om een eenmalige bloei gaat. Wie dat weet is niet teleurgesteld als de bol daarna op is.

Heeft de ontvanger een kat of hond, noem dan ook even de giftigheid.