Orchidee water geven: hoe vaak en hoe precies

De enige gouden regel bij het water geven van een orchidee is niet de kalender maar de kleur van de wortels. Worden de wortels in de doorzichtige pot zilvergrijs, geef dan water; zijn ze nog groen, wacht dan. De wortels van een Phalaenopsis zijn bedekt met een sponzige laag die velamen heet: Vol water zien ze er groen uit, en zodra ze opdrogen loopt die laag vol lucht en worden ze zilverkleurig. Die kleur is een veel betrouwbaardere gids dan de vraag “om de hoeveel dagen”, waarop het antwoord per huis en per seizoen verschilt.

De vaakste fout waar een orchidee aan doodgaat is te veel water. Blijven de wortels steeds nat, dan rotten ze weg en kan de plant niets meer opnemen. Weinig maar op het goede moment water geven is dus altijd beter dan vaak maar op de gok.

De regel van de wortelkleur

Kijk voor je giet naar de wortels:

• Zilvergrijze of witachtige wortels: de plant heeft dorst, geef water.
• Groene wortels: er is genoeg water, wacht nog even.

Is je binnenpot niet doorzichtig, steek dan een houten stokje 2 tot 3 cm in het substraat en haal het er weer uit: komt het vochtig of donker naar boven, dan is het substraat nog nat en geef je niets. Ook het gewicht helpt; is de pot dagen na het gieten nog zwaar, dan zit er te veel water in.

Zo geef je water, stap voor stap

De veiligste manier is dompelen:

1. Zet de orchidee, met de plastic binnenpot en al, in een bak, een emmer of de gootsteen.
2. Vul aan met water op kamertemperatuur tot ongeveer halverwege de pot. Giet geen water over de bladeren en in het hart; daar blijft het staan en daar gaat het rotten.
3. Laat hem 15 tot 20 minuten staan zodat het velamen het water opneemt. Is de plant erg droog, dan mag dat oplopen tot een of twee uur.
4. Haal de pot uit het water en laat hem volledig uitlekken. Controleer voordat je hem terugzet in de sierpot of er onderin geen water meer staat; de wortels mogen niet in het water blijven staan.

Je kunt de pot ook een paar minuten onder de lopende kraan goed doorweken en daarna laten uitlekken. Welke manier je ook kiest, het gaat om weinig vaak maar dan grondig, niet om elke dag een scheutje.

Hoe vaak

Een vast aantal dagen bestaat niet; het hangt hiervan af:

• Het substraat: schors droogt snel en vraagt dus vaker water; mos houdt het water vast en vraagt minder vaak. Bij mos kan de bovenkant droog lijken terwijl het eronder nat is, dus controleer dat.
• De pot: plastic droogt langzamer dan terracotta, en een kleine pot droogt sneller dan een grote.
• De omgeving: in een warm en droog huis vaker, in een koel en vochtig huis minder vaak. In de winter groeit de plant langzamer en worden de tussenpozen langer.

Als ruw startpunt kun je in schorssubstraat aan eens per week denken, maar de echte maat blijft de wortelkleur.

Welk water

Op de meeste plekken voldoet kraanwater gewoon. Het enige waar je van weg moet blijven, is water uit een waterontharder: dat vervangt calcium en magnesium door natrium, en natrium is schadelijk voor de plant. Dat is iets anders dan een gewoon filter of een omgekeerde-osmosetoestel, die in huis veel voorkomen.

Hoe hard je kraanwater is verschilt hier per regio, en je waterbedrijf publiceert die waarde op postcode. Voor een orchidee is dat vooral nuttig om te weten of je überhaupt iets hoeft te veranderen. Regenwater en gedistilleerd water zijn zachter, maar ze missen mineralen; gebruik je die, geef dan orchideeënvoeding erbij en houd je aan wat op de verpakking staat. Het water moet op kamertemperatuur zijn.

De kwestie van de ijsblokjes

De methode die online rondgaat, een paar ijsblokjes per week, is omstreden. Uit sommig universitair onderzoek kwam geen schade aan wortels of bloemen naar voren. Daar staat tegenover dat veel kwekers de methode afraden, omdat de Phalaenopsis een tropische plant is en slecht tegen kou kan. Het evenwichtige advies is dit: Gebruik waar het kan dompelen met water op kamertemperatuur. Kies je toch voor ijsblokjes, laat ze dan niet tegen de bladeren en het hart komen, en vermijd extra koudestress als de plant al in een koele kamer staat.

Fouten die vaak gemaakt worden

• Water in het hart laten lopen. Blijft er water staan in de trechter tussen de bladeren, dan krijg je hartrot; giet daarom langs de rand.
• De pot in het water laten staan. Wortels kunnen niet tegen permanent nat; laat na elke beurt uitlekken en giet de sierpot leeg.
• Luchtwortels afknippen. Wortels die buiten de pot groeien zijn normaal; knip ze niet weg en trek de plant niet uit zijn binnenpot.

---

Weet je het niet zeker? Zien de bladeren er gerimpeld, geel of slap uit, dan kan dat net zo goed van te weinig als van te veel water komen; allebei geven hetzelfde beeld en alleen de wortel verraadt het verschil. Zie Orchidee verdroogt voor dat onderscheid, en Gele bladeren bij de orchidee als het blad vergeelt.

Over de genoemde waarden: De frequenties en tijden hier gelden voor een kamer van 20 tot 22 °C met veel indirect licht. In een warme, droge kamer droogt het substraat sneller uit en geef je eerder water, in een koele en vochtige kamer langzamer. De wortelkleur, zilvergrijs is water geven en groen is wachten, is altijd betrouwbaarder dan de kalender.