Zwaardvaren verzorgen (Nephrolepis): luchtvochtigheid, water, problemen

De zwaardvaren (Nephrolepis exaltata, in het Engels Boston fern) is een geliefde varen met lange, volle groene varenbladen die sierlijk over de rand van de pot omlaag hangen. Het is een van die vertrouwde ouderwetse kamerplanten die je vroeger overal zag staan, en in een hangpot vormt hij een volle groene waterval. Omdat het een varen is, bloeit hij niet; hij plant zich voort met sporen.

Twee dingen maken hem prettig: volgens de ASPCA is hij niet giftig voor huisdieren, dus veilig voor een huis met een kat of een hond, en hij geeft een volle, levendige groene massa. Het enige wat hij echt vraagt is vocht; droge lucht bevalt hem niet.

Licht

Hij houdt van veel indirect licht of van halfschaduw. Directe zon verbrandt en verdroogt zijn tere blaadjes; zie Bladverbranding. In zijn eigen omgeving groeit hij op de bosbodem in de schaduw van bomen, en in huis is een plek met zacht licht, bijvoorbeeld bij een raam op het oosten of het westen, ideaal. Op een heel donkere plek wordt hij juist ijl en futloos; zie Weinig licht.

Water geven, vocht en evenwicht

Houd de grond doorlopend licht vochtig; uitdrogen verdraagt een zwaardvaren niet. Giet zodra de bovenlaag van de grond begint op te drogen, maar laat de plant ook niet kletsnat staan. In de zomer en bij warm weer heeft hij duidelijk meer water nodig, in de winter minder. De twee vaakste fouten zijn hem laten uitdrogen (de blaadjes worden krokant bruin en vallen af) en hem doorlopend nat houden (de wortels rotten weg). Het evenwicht telt: vochtige maar luchtige grond, en geen water in de schotel of onderin de sierpot.

Temperatuur

18 tot 24 °C is ideaal. Hem niet onder de 15 °C laten komen is beter; kou en tocht bevallen hem niet. Houd hem weg van de koude ruit en uit de luchtstroom van een airco.

Luchtvochtigheid, het meest kritische punt

Wat deze plant het meest nodig heeft, is een hoge luchtvochtigheid. In droge lucht, en dan vooral in de winter naast de radiator, worden de blaadjes bruin en vallen ze af. Wat je kunt doen: een luchtbevochtiger in de buurt zetten, de planten bij elkaar zetten, of hem in een vochtige ruimte plaatsen zoals een lichte badkamer, waar de lucht vanzelf vochtiger is. Welke maatregelen tegen droge lucht werkelijk iets doen en welke niet, staat met eigen bronnen op Droge lucht.

Voeding

Geef in het groeiseizoen, dus in de lente en de zomer, één keer per maand een evenwichtige vloeibare voeding op halve sterkte. Giet de grond vóór het voeden, zodat de wortels niet verbranden. Stop met voeden in de winter. Varens hebben tere wortels; te veel voeding verbrandt de punten van de blaadjes. Zie Mestzouten.

Vermeerderen

De makkelijkste manier is scheuren via de wortelstok (het rizoom): haal de plant er bij het verpotten uit en deel hem voorzichtig in stukken die elk gezonde wortels en blad hebben, en zet elk stuk in verse, vochtige grond. Het voorjaar is daarvoor het beste moment; potgrond en potten liggen bij elk tuincentrum bij elkaar. Varens vermeerderen zich ook met sporen, maar dat gaat traag en moeizaam; thuis is scheuren veel praktischer.

Problemen die je het vaakst tegenkomt

• Bruine, krokante punten aan de blaadjes en bladval: te weinig luchtvochtigheid, de vaakste klacht, of grond die te ver is uitgedroogd.
• Massale bladval: droge lucht, de schrik van een verandering van omgeving, of kou.
• Vergeling met natte grond en een zachte voet: te veel water en wortelrot. Zie Gele bladeren.
• IJl en futloos worden: te weinig licht.
• Rijen bruine stipjes aan de onderkant van het blad: sporenhoopjes; daar is niets mis mee.

---

Over de genoemde waarden: De waarden hier, dus een kamer van 18 tot 24 °C, veel indirect licht en een hoge luchtvochtigheid, zijn algemene drempels; je huis en het seizoen schuiven ze. Bij de zwaardvaren gelden twee gouden regels: houd de luchtvochtigheid hoog, want droge lucht kost hem zijn blaadjes, en houd de grond licht vochtig, want uitdrogen verdraagt hij niet terwijl doorlopend natte grond zijn wortels laat wegrotten.