Crassula verzorgen (jadeplant): water geven, licht en problemen

De crassula (Crassula ovata, in het Nederlands jadeplant, geldboompje of kruisjesplant) is een vetplant met dikke, vlezige, ovale bladeren die mettertijd een echt boompje van een stam ontwikkelt en heel oud kan worden. Onder de juiste omstandigheden gaat hij tientallen jaren mee en krijgt hij door de jaren heen werkelijk de vorm van een boompje. Hij hoort bij de planten die weinig verzorging vragen, maar dat betekent niet “helemaal niets doen”: de makkelijkste manier om een crassula om zeep te helpen is hem te veel water geven omdat je denkt hem daarmee een plezier te doen.

Een eerlijke inschatting: voor iemand die graag vaak giet en de hele tijd met zijn plant bezig wil zijn, is dit niet de juiste plant. Het is er een die vergeten worden vergeeft en zelfs liever vergeten wordt.

Eerst een waarschuwing: weet welke plant je voor je hebt

In het Nederlands wordt de naam geldboom of geldboompje voor meer dan één plant gebruikt, en dat is niet zomaar naamsverwarring: de giftigheid verschilt.

Hoe hij eruitziet	Welke plant	Voor huisdieren
Ronde, platte bladeren als muntjes op dunne stelen	Pilea peperomioides (pannenkoekplant)	Geen vermelding, niet vastgesteld
Dikke, vlezige, ovale bladeren; boomachtige stam	Crassula ovata (deze pagina)	Giftig
Gevlochten stam, bladeren als de vingers van een hand	Pachira aquatica (geldboom)	Geldt als niet giftig
Glanzende, spitse bladeren in rijen; dikke ondergrondse stam	Zamioculcas	Giftig

Weet je niet zeker welke van deze planten je hebt en heb je een kat of een hond in huis, houd hem dan buiten bereik totdat het verschil duidelijk is.

Licht

De crassula wil veel licht en hoort bij de vetplanten die het best tegen directe zon kunnen. Vlak bij een raam op het zuiden of het westen is ideaal.

Krijgt hij te weinig licht, dan rekt de plant uit, komen de bladeren verder uit elkaar te staan en wordt hij ijl. Dat heet etiolering en het gaat niet meer over: een uitgerekte stam wordt nooit meer korter, al komt de nieuwe groei weer normaal zodra de plant lichter staat. Zie ook Weinig licht.

Eén ding is belangrijk: zet een plant die lang op een schemerige plek stond niet ineens in de volle zon. Dan verbrandt zijn blad. Laat hem er een paar weken lang stapje voor stapje aan wennen. Zie Bladverbranding.

Water

Dit is het enige wat je over deze plant echt moet weten: giet pas als de grond helemaal is uitgedroogd.

• De crassula slaat water op in zijn bladeren. Giet je terwijl de grond nog vochtig is, dan komt dat water niet bij de wortels aan; het blijft staan en laat ze wegrotten.
• In de zomer duurt het meestal één tot twee weken voordat de grond helemaal droog is. In de winter kan dat oplopen tot een maand.
• Maak de grond bij het gieten goed nat, wacht tot het overtollige water uit het afwateringsgat komt en giet weg wat in de schotel blijft staan.
• De pot moet een afwateringsgat hebben. Een sierpot zonder gat is voor deze plant dodelijk; wil je hem toch gebruiken, zet de kweekpot er dan los in en giet hem na het water geven leeg.
• De grond moet een luchtig, snel doorlatend mengsel voor vetplanten zijn. Zware grond die lang vochtig blijft is niet geschikt; kant en klare vetplantengrond ligt bij elk tuincentrum.

Je kunt zijn waterbehoefte ook aan de bladeren aflezen: die horen vol en stevig te zijn. Beginnen ze te rimpelen en dunner te worden, dan heeft de plant dorst. Worden ze zacht en glazig terwijl de grond nat is, dan heeft hij te veel gehad.

Temperatuur

Gewone kamertemperatuur bevalt hem prima. Het ideale bereik ligt rond de 15 tot 24 °C.

Tegen kou kan de crassula niet. Bescherm hem tegen temperaturen onder de 10 °C en tegen contact met de koude ruit. Staat hij in de winter op de vensterbank, let er dan op dat de bladeren ‘s nachts het glas niet raken. Koudeschade laat plekken achter die zacht en donker zijn en eruitzien alsof ze vol water staan.

Luchtvochtigheid

Gewone huislucht is voldoende, en droge lucht verdraagt de crassula zonder moeite. Probeer de luchtvochtigheid niet op te tillen en maak de bladeren niet nat; vocht dat blijft hangen vergroot juist de kans op meeldauw. Zorg liever voor goede luchtbeweging.

Voeding

In het groeiseizoen, dus in de lente en de zomer, kun je één keer per maand een verdunde voeding voor vetplanten geven. In het najaar en de winter voed je niet.

Houd de gebruiksaanwijzing van het middel zelf aan en neem liever de helft van de aangeraden hoeveelheid. De crassula komt met weinig voeding toe; te veel voeding geeft bruine bladpunten. Zie Mestzouten.

Verpotten en vermeerderen

De crassula groeit langzaam en vindt het prima om met zijn wortels wat krap te zitten. Eén keer in de twee of drie jaar verpotten is genoeg. De nieuwe pot hoeft maar één of twee centimeter wijder te zijn dan de vorige; in een veel te grote pot blijft de extra grond lang vochtig.

Vermeerderen is heel eenvoudig en het leukste aan deze plant:

1. Haal een gezond blad of een kort stuk stengel van de plant af.
2. Laat het snijvlak een paar dagen aan de lucht opdrogen. Sla je die stap over, dan rot de stek weg.
3. Leg de stek op licht vochtige, luchtige grond of duw hem er een klein stukje in.
4. Geef heel weinig water tot hij wortel heeft gemaakt. Heb geduld, het kan een paar weken duren.

Plagen

De crassula heeft zelden last van plagen. De vaakste is wolluis; die zie je als wattige witte propjes in de oksels waar het blad aan de stam vastzit.

Zet de plant apart van de andere en neem die bladoksels af met een vochtige doek. Is het probleem wijdverbreid of komt het steeds terug, vraag dan raad bij een tuincentrum of een hovenier.

Let op mieren: lopen er mieren rond je plant, zoek dan niet naar de mier maar naar de oorzaak. Wolluis en schildluis scheiden een zoetige stof af, en daar komen de mieren op af. De mieren wegjagen lost het probleem niet op.

Het witte laagje op de bladeren

Op het blad van een crassula zit een natuurlijke waslaag. Die ziet er mat en poederig uit, ligt gelijkmatig over het hele blad, laat een spoor na als je erover wrijft en doet de plant geen kwaad. Het is zijn eigen beschermlaag; probeer die niet weg te poetsen.

Ziet het wit er daarentegen vlekkerig, pluizig en onregelmatig verdeeld uit, en kwam het op in een vochtige ruimte zonder luchtbeweging, dan kan het meeldauw zijn. Zorg in dat geval voor meer luchtbeweging, maak de bladeren niet nat en zet de plant lichter.

Gaat hij bloeien

Volgroeide crassula’s kunnen in de winter kleine, witte of lichtroze stervormige bloemetjes maken. Binnenshuis is dat zeldzaam en er zijn bepaalde omstandigheden voor nodig: de plant moet oud genoeg zijn, hij moet in het najaar een koele periode doormaken en hij moet de dagen korter zien worden.

Een eerlijke verwachting: koop een crassula niet om zijn bloemen. Bloeit hij, dan is dat een leuke verrassing, en bloeit hij niet, dan betekent dat niet dat er iets mis is.

Giftigheid

De crassula is volgens de ASPCA giftig voor katten, honden en paarden (de vermelding staat onder de naam Crassula argentea, de oude naam van C. ovata). Inslikken kan braken, futloosheid en een onvaste manier van bewegen geven.

Dit is ook precies waarom de naamsverwarring bovenaan deze pagina ertoe doet: de jadeplant, waarvan de giftigheid is vastgelegd, en Pilea peperomioides worden in het Nederlands allebei met een geldnaam aangeduid. Voor de pilea bestaat bij de ASPCA geen aparte vermelding, en dus is ook zijn veiligheid niet vastgesteld. Heb je een kat of een hond, zorg dan dat je weet welke van de twee je hebt en houd ze allebei buiten bereik.

Zet de plant buiten bereik van je huisdieren. Bel bij een vermoeden meteen je dierenarts. Het algemene kader staat op Giftige kamerplanten.

De crassula als cadeau

De crassula wordt in veel culturen met voorspoed en geluk verbonden, en de Nederlandse naam geldboompje draagt diezelfde associatie. Dat hij zo oud wordt, dat hij door de jaren heen een boomachtige stam krijgt en dat hij zo eenvoudig te vermeerderen is, maken hem tot een cadeau met betekenis. Omdat je uit één blad een nieuwe plant kunt trekken, kun je letterlijk een stukje van je eigen plant weggeven.

Een eerlijke kanttekening: geef je hem aan iemand met een kat of een hond, noem de giftigheid er dan bij. En hij past niet bij iemand die graag vaak giet, maar bij iemand die een plant zoekt die vergeten worden vergeeft.